niedziela, 26 lipca 2015

Wypiąć czy odpiąć?

Dziewczę sprawdza znaczenie słowa wypiąć...
Pokutują w słownictwie spadochroniarzy dziwne słowa. Np. wypiąć czaszę główną.

W zasobach SJP pod hasłem wypiąć znajdziemy: wysunąć do przodu lub do tyłu jakąś część ciała, wyprężając mięśnie.

Nie ma też co ukrywać, że "wypiąć" i "wypięta" bardziej kojarzy się właśnie ze słownikową definicją. Upraszczając więc - wypiąć to można dupę.

Proponuję abyśmy właśnie to zrobili w odniesieniu do sformułowania "wypiąć czaszę". (Czaszą też czas się zająć, tak na marginesie dopiszę :))
Wracając więc do spadochronu. Jeśli zamki zostały zapięte i czasza jest podłączona, to można ją:
  • odłączyć, 
  • uwolnić,
  • odczepić, 
Przecież to bardzo trafne określenia!
Dlaczego więc możemy znaleźć jakieś zalatujące buraczaną stęchlizną "wypięcia czaszy"?

Myślę, że to może mieć związek z manifestowaniem przynależności do szczególnej grupy, jaką są spadochroniarze. To takie opanowanie slangu, jak więźniowie, którzy muszą grypsować, aby liczyć na posłuch.

Kris w pewnej dyskusji na forum przedstawił jeszcze świeższe spojrzenie na tą kwestię. Odczepienie czaszy (uwolnienie, odłączenie) wskazywałoby na fakt, że pozostajemy w bezruchu a spadochron oddala się od nas. W rzeczywistości to niesprawny spadochron wydaje się pozostawać w mniejszym ruchu niż my. A więc MY uwalniamy się od spadochronu, My odczepiamy się od spadochronu, My odłączamy się od spadochronu.

To wcale nie tylko gramatyczna gierka. Czeka bowiem na nas ziemia wraz ze skutkami zderzenia niesprężystego. Nasz mózg ma niezwykłą łatwość kodowania się przy pomocy słów. Jeśli więc odczepiamy się od czegoś pod czym wisieliśmy to uruchamia się logiczne myślenie, że spadamy. I to dobrze, to jest bezpieczne skojarzenie. Nie zostaliśmy zawieszeni w przestrzeni, rozpędzamy się lecąc w dół, bo się odczepiliśmy od spadochronu i trzeba otworzyć zapas.

Podobne określenia: 
  • zaciagać sterówki, dlaczego nie ściągnąć, pociągnąć sterówki albo zwyczajnie zahamować?
  • zamki trzykółkowe, przecież tam są pierścienie a nie kółka, więc zamek trójpierścieniowy,

Znacie jeszcze jakieś przykłady?

1 komentarz:

  1. Według słownika wypinamy nie tylko tyłek. Uniwersalny słownik języka polskiego PWN o "wypiąć":

    b) wyjąć (wyjmować) coś wpiętego, ściśniętego czymś lub zaciśniętego na czymś
     Wypiąć kartkę ze skoroszytu.
     Wypinać spinki z włosów.

    OdpowiedzUsuń